محب الزهرا

پاسخ:

1- در جایی که راست گفتن موجب ضرر به انسان یا به دیگری باشد و یا نخواهد حرف راست را بگوید، مثل آن که مصلحت در آن باشد که راست را نگوید، توریه کردن اشکال ندارد.(1)


2- دروغ مصلحتی آن است که انسان به خاطر مصلحت بالاتر مانند اصلاح بین مردم یا جلوگیری از خون ریزی و یا نجات جان مؤمن مجبور به دروغ گفتن شود. در این صورت دروغ گفتن مصلحتی حرام نیست


امام صادق(ع) فرمود: «انّ اللَّه أحبّ الکذب فی الإصلاح... و أبغض الکذب فی غیر الاصلاح؛(2) خداوند دروغ گفتن را در مورد اصلاح بین مردم دوست دارد ... و دروغ را در غیر اصلاح دشمن دارد».



امام صادق(ع) فرمود: «الکذب مذموم الاّ فی امرین: دفع شر الظلمه و اصلاح ذات البین؛ (3) کذب بد است مگر در دو مورد: با دروغ شر ظالمی را از خود یا از دیگران دفع کند، یا با دروغ بین دو نفر اصلاح ایجاد کند».


اما توریه (بر وزن توصيه) به سخنى گفته ميشود كه شنونده از آن چيزى مي‏فهمد و گوينده از آن چيز ديگرى را اراده مي‏كند، يا به تعبير ديگر سخنى است دو پهلو، كه عبارت هر دو معنى را دارد. افرادى كه مقيد به پرهيز از دروغ هستند، گاه به آن متوسل مي‏شوند، تا هم دروغ نگفته باشند و هم شنونده از اسرار آن ها آگاه نشود.


بنابراین توريه هرگز دروغ نيست، چرا كه نيّت گوينده سخن راستى بوده و عبارات او نيز آن معنى را داشته ، هر چند شنونده به خاطر ذهنيت خود چيز ديگرى را از آن فهميده ، معلوم است اشتباه شنونده در فهم معنى كلام ارتباطى به گوينده ندارد.



پی‌نوشت‌ها:
1. آیت الله خامنه ای، أجوبة الاستفتاءات ، سؤال 617 و سؤال تلفنی (7112467-0251).
2. میزان الحکمه، عنوان 3466، حدیث 17474.
3. همان، حدیث 17476.

__________________