زندگی نامه حضرت فاطمه معصومه (س) به صورت صوتی از سایت فرهنگی مذهبی کربلادریافت نمایید

حجم فایل: 750 کیلوبایت

لینک مستقیم: [برای دیدن لینک ها باید ثبت نام کنید . برای ثبت نام در هیئت مجازی مادحین کلیک کنید]

علّامه مجلسى اعلى‏اللَّه‏مقامه از کتاب تاریخ قم نقل کرده است که حضرت صادق علیه‏السّلام فرمودند:

اِنَّ لِللَّهِ حَرَماً وَ هُوَ مَکَّةُ وَ اِنَّ لِلرَّسُولِ حَرَماً وَ هُوَ مَدینَةُ وَ اِنَّ لأمیرَالْمُؤمِنینَ حَرَماً وَ هُوَ الْکُوفَةُ وَ اِنَّ لَنا حَرَماً وَ هُوَ بَلْدَةِ قُمْ وَ سَتُدْفَنُ فیها اِمْرَأةٌ مِنْ اَوْلادى تُسَمَّى فاطِمَةُ فَمَنْ زارَها وَجَبَتْ لَهُ الْجَنَّةَ. قالَ علیه‏السّلام ذلِکَ وَ لَمْ تَحْمِلْ بِمُوسى اُمُّه؛ راستى که براى خدا حرمى است و آن مکّه است و براى رسول خدا حرمى است و آن مدینه است و براى امیرالمؤمنین حرمى است و آن کوفه است و براى ما حرمى است و آن شهر قم است و به زودى زنى از اولاد من به نام فاطمه در آن سرزمین دفن مى‏شود، پس هرکس او را زیارت کند، بهشت بر او واجب خواهد شد.

اهمیّت‏مقام این بانوى‏مکرّمه و عنایت‏خاصّى که روى‏زیارت‏آن‏حضرت‏است از این‏روایت به‏خوبى ظاهرمى‏شود،زیرا:

اوّلاً زمانى امام صادق علیه‏السّلام از این مکرّمه و زیارت او سخن مى‏گوید که هنوز انعقاد نطفه پدر بزرگوار او نشده، چه رسد به خود او.

و ثانیاً از دفن فاطمه معصومه علیهاالسّلام در قم اطّلاع مى‏دهند و ظاهراً به همین لحاظ قم را حرم امامان قلمداد مى‏کند در حالى که شهرهاى متعدد داریم که مدفن امامزادگان والامقام و بلکه مدفن امامان است، ولى این وجهه و عنوان را پیدانکرده‏اند که حرم امامان باشند.

و ثالثاً وعده صریح و قطعى بهشت به زائران قبر حضرت فاطمه‏معصومه سلام‏اللَّه‏علیها داده است.

و این روایت به سند دیگرى نیز آمده و در آنجا عبارت چنین است که: حضرت صادق علیه‏السّلام مى‏فرمایند:

اِنِّ زیارَتَها تَعْدِلُ الْجَنَّةَ؛ زیارت فاطمه معصومه سلام‏اللَّه‏علیها معادل و هم‏طراز بهشت است.

ابن قولویه متوفّاى سال ۳۶۷ ه’ق که خود استاد شیخ مفید اعلى‏اللَّه‏مقامه بوده نقل کرده است که سعدبن‏سعد گفته: من از حضرت اباالحسن، امام رضا علیه‏السّلام راجع به زیارت فاطمه سلام‏اللَّه‏علیها، دختر حضرت موسى بن جعفر علیه‏السّلام پرسش کردم. حضرت فرمودند: مَنْ زارَها فَلَهُ الْجَنَّة؛ هرکس او را زیارت کند، بهشت از براى اوست.

و نیز از ابن الرّضا، حضرت جواد علیه‏السّلام نقل کرده که فرمودند: مَنْ زارَ عَمَّتى بِقُمْ فَلَهُ الْجَنَّة؛ کسى که قبر عمّه‏ام را در قم زیارت کند، بهشت از براى اوست.

از تعبیر عَمَّتى که در روایت حضرت جوادالائمه علیه‏السّلام آمده به ذهن تداعى مى‏شود که امام جواد علیه‏السّلام به داشتن چنین عمّه محترمه‏اى افتخار مى‏کند و از این‏رو به جاى ذکر نام آن مکرّمه، عنوان عاطفى و زیباى عمّه‏من را به‏کار مى‏برد.

علّامه مجلسى رضوان‏اللَّه‏علیه مى‏گویند: در بعضى از کتب و روایات دیدم که على‏بن‏ابراهیم از پدرش از سعد نقل کرده که حضرت على بن موسى الرضا علیه‏السّلام فرمودند: یا سَعْدُ عِنْدَکُمْ لَنا قَبْرٌ؛ براى ما در نزد شما قبرى است. عرض‏کردم: جانم‏فدایت، منظورتان قبر فاطمه‏بنت‏موسى‏علیهماال� �ّلام‏است؟ فرموند:نَعَمْ،مَنْ زارَها عارِفاً بِحَقِّها فَلَهُ‏الْجَنَّةُ. (۴۲)

آرى، منظورم همان است، کسى که او را با شناخت حق و مقامش زیارت کند، بهشت از براى اوست.

در عبارت این روایت لطایفى است:

۱- طبق این روایت، حضرت امام رضا علیه‏السّلام ابتداءً به سعد که قمى بوده فرموده‏اند: براى ما در نزد شما قبرى است. عبارت چنانست که گویى این قبر مال همه امامان و براى خاندان عصمت و طهارت است و همگى بدان توجّه و عنایت دارند.

۲- در این روایت نیز وعده بهشت در مقابل زیارت حضرت معصومه سلام‏اللَّه‏علیها داده شده است.

۳- در خصوص این روایت براى فاطمه‏معصومه سلام‏اللَّه‏علیها قید شده است که: عارِفاً بِحَقِّها؛ اگر با معرفت مقام والا و شناخت عالى نسبت به آن بانوى مکرّمه وى را زیارت کند، بهشت از براى اوست.

و طبق این تعبیر، هنگامى بهشت جزاوپاداش زیارت حضرت فاطمه‏معصومه سلام‏اللَّه‏علیها است که زائر، عارف به مقام شامخ و مرتبه رفیع و منیع آن بزرگوار باشد.

بنابراین باید کوشش کرد که قبل از زیارت آن حضرت، شناختى نسبت به او پیدانمود و باید زائر، آشناى به جلالت‏قدر و منزلت رفیع وى در نزد خداى متعال شود تا به چنین فوز عظیم و مرتبه والایى نایل گردد.

مطلب بسیار مهم و چشمگیرى که در این روایات آمده است و قدر مشترک و جامع بین همه آنهاست، وعده بهشت به زائران قبر شریف حضرت فاطمه معصومه سلام‏اللَّه‏علیها است. وعده صریح و آشکار به بهشت در مقابل زیارت حضرت معصومه سلام‏اللَّه‏علیها در لسان مبارک سه امام معصوم و مفترض‏الطاعة علیهم‏السّلام آمده است:

حضرت امام صادق علیه‏السّلام این وعده را دادند، حضرت امام رضا علیه‏السّلام نیز تصریح به این وعده فرمودند و بالاخره حضرت جواد علیه‏السّلام نیز زائران قبر عمه‏شان را نوید به بهشت دادند.

بر اساس این روایات شریفه و اخبار عدیده، استحباب زیارت مرقد منوّر حضرت فاطمه معصومه علیهاالسّلام جاى اندک تردیدى ندارد و خود مطلبى روشن و واضح است.

زعیم شیعه مرحوم آیت‏اللَّه‏العظمى گلپایگانى اعلى‏اللَّه‏مقامه نیز در جواب یکى از استفتائاتى که از ایشان شده، بدین موضوع تصریح کرده‏اند و متن سؤال و جواب این است:

سؤال: آیا مى‏توان گفت زیارت حضرت معصومه علیهاالسّلام در قم با ادلّه اجتهادى ثابت است، بدین ترتیب آیه

وَ مَنْ یُعَظِّمْ شَعائِرَ اللَّهِ…

حدیث: مَنْ زارَ فاطِمَةُ بِقُمْ فَلَهُ الْجَنَّةُ.

اجماع: اتفاق همگى علماى شیعه از گذشته تا کنون.

سیره‏تمامى مردم شیعه از قدیم تا حال؟

جواب: بسم اللَّه الرحمن الرحیم. استحباب زیارت حضرت معصومه سلام‏اللَّه‏علیها، از نظر روایات مسلّم است و حاجتى به استدلال به ادلّه مذکور نیست. واللَّه‏العالم. ۲۴/ج۲ /۱۴۰۸ .

مطلبى را در اینجا براى اکمال بحث اضافه مى‏کنیم و آن این است که مرحوم شیخ صدوق علیه‏الرّحمة در کتاب ثواب‏الاعمال و نیز ابن قولویه در کتاب کامل الزّیارات و علّامه مجلسى در بحارالانوار اوّلاً زیارت حضرت معصومه سلام‏اللَّه‏علیها را ذکر کرده‏اند و سپس به نقل روایت زیارت حضرت عبدالعظیم حسنى علیه‏السّلام پرداخته‏اند.

و این مراعات تقدیم و تأخیر آن هم در کتاب‏هاى علماى کم‏نظیر در عالم تشیّع اسرارى را کشف مى‏کند و خلاصه این ترتیب در ذکر حاکى از آنست که حضرت معصومه سلام‏اللَّه‏علیها بر حضرت عبدالعظیم – با تمام جلالت قدرش – تقدّم و ترجیح دارد، با آنکه حضرت عبدالعظیم علاوه بر شرافت امامزاده بودن، محدث نیز بوده است و از جمله راویان معروف اخبار امامان معصوم صلوات‏اللَّه‏علیهم‏اجمع� �ن به شمار مى‏رود.

آرى، حضرت معصومه سلام‏اللَّه‏علیها علاوه بر مقامات معنوى، فرزند بلاواسطه حضرت موسى بن جعفر، امام کاظم علیه‏السّلام است ولیکن حضرت عبدالعظیم علیه‏السّلام با چهار واسطه به امام مجتبى علیه‏السّلام مى‏پیوندد. ضمناً حضرت معصومه سلام‏اللَّه‏علیهانیز از محدّثین و راویان اخبار به شمار مى‏رود، چنانکه در فصل مربوط به این موضوع خواهید دید که روایاتى از روایات مهمّه را این بانوى با عظمت نقل کرده ‏اند.

حضرت معصومه(س)نیز چون حضرت فاطمه زهرا(س)داراى مقام شفاعت‏است. و احتمالا نامیده شدن وى به فاطمه بى‏ارتباط بااین مقام‏نبوده است. به هر تقدیر به واسطه این بانوى گرامى بسیارى ازشیعیان داخل بهشت مى‏گردند. در این‏باره امام صادق(ع) مى‏فرماید:
«… الا ان للجنه ثمانیه ابواب، ثلاثه منها الى قم. تقبض فیهاامراه هى من ولدى و اسمها فاطمه بنت موسى تدخل بشفاعتها شیعتى‏الجنه باجمعهم.»
آگاه باشید، براى بهشت هشت دراست; سه تا از آنها به سوى قم‏باز مى‏شود. در آنجا بانویى قبض روح مى‏شود. او از جمله‏فرزندانم، و نامش فاطمه دختر موسى است. به شفاعت او همه شیعیان‏داخل بهشت مى‏گردند.
برخى از نویسندگان در توضیح روایت فوق گفته‏اند:
مقتضاى این خبر آن است که از براى آن مخدره(فاطمه معصومه)درنزد خداى تعالى مقام محمودى مى‏باشد که شفاعت نمودن آن مخدره‏باشد(در)روزجزا. و از براى او نزد خدا شانى است عظیم که آن‏حضرت و هکذا برادرش حضرت رضا(ع) که در زیارتش مى‏فرماید: «ان لک‏عندالله شانا من الشان.» و هکذا حضرت جواد. درکتاب مفتاح‏الجنان مذکور است که حضرت رضا فرمود: هرکه زیارت کند او راهمچنان است که مرا زیارت کرده است. گرچه مولف مفتاح معلوم‏نیست، اما از احادیث معتبر نیز(چنین مطلبى)استفاده مى‏شود. درحدیث است که «من زار ذریتهما کانما زارهما» ; هرکس ذریه حضرت‏حسن و حسین را زیارت کند، مثل کسى است که خود آنها را زیارت‏کند. حضرت معصومه و حضرت عبدالعظیم حسنى نیز مشمول همین حکم‏مى‏باشند.
آرى، حضرت معصومه از مقام محمود یعنى مقام شفاعت‏برخورداراست:
یا بضعه الرساله
یاد مدینه کردم باگوش جان شنیدم لبیک را زبالا تا در حرم رسیدم آیا شد آشکارا قبرنهان زهرا؟ یا فاطمه زهرسو با گوش جان شنیدم بنت امام کاظم اخت امام هشتم باشد شفاعتش را روز جزا امیدم یا بضعه‏الرساله، ما را مران زدرگه گشتم گداى کویت از غیر، دل بریدم برزاده برادر، جان جواد سوگند رحمى، اگر چه زیر بارگنه خمیدم یافاطمه، شفاعت از روسیاهى‏ام کن تاخلق روز محشر بینند روسپیدم

معصومه

حضرت فاطمه معصومه مستغرق درعبادت، و از آلایش به معاصى وزشتیها پیراسته و عصمت مادرش زهرا(س)در او تجلى نموده است.
براساس پاره‏اى از روایات، لقب معصومه از سوى امام رضا(ع)به‏این بانوى عظیم الشان اعطا گردید. علامه مجلسى دراین باره‏گوید: امام رضا(ع)درجایى فرمود: «من زار المعصومه بقم کمن‏زارنى‏» هرکس معصومه را در قم زیارت کند، مانند کسى است که مرازیارت کرده است.

کریمه اهل‏بیت

حضرت معصومه درزبان علما و فقهاى شیعه به لقب «کریمه‏اهل‏بیت‏» یاد مى‏شود. از میان بانوان اهل‏بیت این نام زیبا تنهابه او اختصاص یافته است.
بر اساس رویاى صادق و صحیح نسب‏شناس گرانقدر مرحوم آیت‏الله‏سیدمحمود مرعشى نجفى(م ۱۳۳۸ ه .)این لقب از طرف امام‏صادق(ع)برحضرت معصومه اطلاق شده است. در این رویا امام‏صادق(ع)به آیت الله نجفى که با دعا و راز و نیاز تلاش پى‏گیرى‏را براى یافتن قبر مطهر حضرت زهرا(س)آغاز کرده بود، خطاب‏فرمود: «علیک بکریمه اهل‏بیت‏» ; برتوباد به کریمه اهل‏بیت.

لقبهاى حضرت معصومه(س)از زیارتنامه‏ها

تاآنجایى که ما اطلاع یافتیم، سه‏زیارتنامه براى حضرت معصومه‏ذکر شده است: یکى از آنها مشهورو دوتاى دیگر غیرمشهوراست.
اسامى و لقبهایى که براى حضرت معصومه در دو زیارتنامه غیرمشهور ذکر شده، به قرار ذیل است:
طاهره(پاکیزه); حمیده(ستوده); بره(نیکوکار);رشیده(رشدیافته ); تقیه (پرهیزکار); رضیه(خشنود از خدا) ;مرضیه(مورد رضایت‏خدا); سیده طاهره(بانوى پاکیزه); سیده‏صدیقه(بانوى بسیار راستگو); سیده رضیه مرضیه(بانوى خشنود ازخدا و مورد رضاى او); سیده‏نساء العالمین(سرور زنان عالم)

لقبهاى دیگر آن بانو

محدثه و عابده و مقدامه(بانوى پیشتاز)از دیگر صفات و القابى‏است که براى حضرت معصومه عنوان شده است.

هر چند شفاعت کبری مخصوص پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) و بعد از او در اختیار امامان معصوم (علیهم السلام) می‏باشد اما در بین صالحان و اولیاء الهی و امامزادگان حضرت معصومه(علیهاالسلام) نیز دارای مقام شفاعت است و می‏تواند در حق شیعیان خویش شفاعت نماید.

امام صادق علیه السلام فرمود: «الا انّ قم کوفتنا الصّغیرةُ الا انّ للجنّة ثمانیة ابواب ثلاثٌ فیها الی قم تُقبضُ فیها امرأةٌ هی من ولدی، اسمها فاطمة بنت موسی تدْخُلُ بِشفاعتها شیعتی الْجنّة باجمعهم(1)؛ قم، کوفه کوچک است. برای بهشت، هشت در است که سه در آن به سوی قم است. زنی در قم وفات می‏کند که از اولاد من است و نامش فاطمه دختر موسی بن جعفر است در روز قیامت با شفاعت او تمام شیعیان من وارد بهشت می‏شوند.»

در زیارتنامه آن حضرت می‏خوانیم: «یا فاطمة اشفعی لی فی الجنّة(2)؛ ای فاطمه (معصومه) مرا در داخل شدن به بهشت شفاعت کن.»

«فانّ لک عندالله شأناً من الشّأن(3)؛ (این که ما از تو شفاعت طلب می‏کنیم به خاطر این است که) تو در محضر الهی شأن و منزلت وصف ناپذیری داری.»

پی‎نوشت‎ها:

1- بحارالانوار، ج 99، ص 267، بیروت.

2- بحارالانوار، ج 99، ص 267، بیروت.

3- کریمه اهل بیت، علی اکبر مهدی پور، ص 171، تاریخ اهل بیت، ص 82.